Đằng ấy đã nghe tên Helen thành Troy chưa? Người đàn bà mà vì nhan sắc của nàng, cả một nền văn minh đã bị thiêu rụi, một cuộc chiến mười năm nổ ra, và hàng vạn người chết chỉ để một ông chồng đòi lại vợ. Tên nàng gắn liền với sự hủy diệt đến mức người đời sau dùng nàng làm thước đo cho mọi thứ đẹp đến mức nguy hiểm.
Nhưng trước khi trở thành ngòi nổ của cuộc chiến tranh tàn khốc nhất thần thoại Hy Lạp, Helen đã có một tuổi thơ mà không ai muốn trải qua: sinh ra từ tội ác, lớn lên trong vòng tay kẻ xa lạ, bị bắt cóc trước khi kịp hiểu mình là ai, và bị những người đàn ông xung quanh đối xử như một món tài sản cần tranh giành hơn là một con người cần được bảo vệ.
Đằng ấy ngồi xuống đi. Câu chuyện này dài, và không có đoạn nào nhẹ nhàng cả.
Helen: đứa con rơi sinh ra từ quả trứng
Để hiểu Helen là ai, đằng ấy cần hiểu bà mẹ của nàng trước.
Leda là hoàng hậu xứ Sparta, vợ của vua Tyndareus, một người đàn bà xinh đẹp hơn mức bình thường một chút, đang sống một cuộc đời vương giả hơn mức bình thường một chút… cho đến cái ngày Zeus quyết định để ý đến bà. Zeus, chúa tể của các vị thần, người cai quản cả bầu trời và mặt đất, người mà chỉ cần gật đầu là sấm sét nổ ra, đã nhìn thấy Leda và quyết định tiếp cận bà theo một cách mà cho đến tận hôm nay vẫn không có từ nào lịch sự để mô tả: ông hóa thân thành một con thiên nga trắng và cưỡng bức bà.
Đây không phải lần đầu tiên Zeus hóa thành động vật để làm chuyện không hay. Ông từng hóa thành bò, thành đại bàng, thành đủ thứ sinh vật tùy theo đối tượng nhắm đến. Và đáng buồn thay, đây cũng không phải lần cuối.
Leda sau đó sinh ra một quả trứng. Từ quả trứng đó chui ra Helen.
Tôi biết đằng ấy đang nhíu mày. Tôi cũng nhíu mày khi đọc lần đầu. Nhưng đây là thần thoại Hy Lạp, nơi mà con người sinh ra từ trứng, từ đùi, từ đầu, từ bọt biển, và từ hàng chục thứ khác mà sinh học hiện đại không có cách giải thích. Đằng ấy cứ chấp nhận đi rồi đọc tiếp, dù sao chúng ta cũng đã quen với thuyết “trăm trứng đẻ trăm con” rồi mà.
Vua Tyndareus của Sparta, chồng bà Leda, không biết gì về chuyện con thiên nga. Ông đinh ninh Helen là con ruột mình, yêu thương nuôi nấng đàng hoàng, và dành cho nàng tất cả những gì một người cha có thể dành cho con gái. Ông là người duy nhất trong toàn bộ câu chuyện này không có tội tình gì mà vẫn khổ đến tận xương, vì cái gánh nặng mà ông không biết mình đang gánh sẽ đổ xuống đầu ông theo những cách ông không bao giờ lường trước được.
Helen lớn lên trong cung điện Sparta. Lớn lên khỏe mạnh, được yêu thương, được bảo vệ. Và lớn lên đẹp đến mức thế giới xung quanh bắt đầu mất kiểm soát.
Theseus nhìn thấy Helen và quyết định rằng một đứa trẻ là chiến lợi phẩm xứng đáng
Helen chưa kịp đến tuổi bỏ khăn quàng đỏ thì rắc rối đã gõ cửa.
Người đầu tiên mất bình tĩnh là Theseus, vua xứ Athens. Đằng ấy có thể biết tên ông này: vị anh hùng Sở Khanh đã từng giết Minotaur, từng được công chúa Crete trao cuộn chỉ cứu mạng rồi bỏ nàng lại trên đảo hoang mà không ngoái đầu nhìn lại. Theseus là kiểu người mà thành tích thì dài nhưng nhân cách thì đáng bàn.
Theseus nhìn thấy Helen, lúc đó mới khoảng bảy hoặc mười hai tuổi tùy theo dị bản đằng ấy tin. Và gã quyết định rằng với tư cách là người có dòng máu thần thánh, gã xứng đáng lấy con gái của thần Zeus làm vợ. Lý luận này nghe có vẻ hoành tráng nhưng thực chất chỉ là cách một người đàn ông có quyền lực tự biện hộ cho hành vi không thể biện hộ được bằng bất kỳ tiêu chuẩn đạo đức nào, dù là của thế kỷ này hay thế kỷ trước.
Theseus rủ thêm người bạn chí cốt là Pirithous cùng tham gia. Pirithous, cần phải nói thêm, là kiểu bạn bè mà đằng ấy không nên có trong đời: hắn sau này đề nghị Theseus giúp mình bắt cóc Persephone, vợ của Hades, thần cai quản địa ngục. Kết quả là cả hai bị nhốt dưới địa ngục một thời gian dài không xác định. Nhưng đó là chuyện khác.
Hai người lên kế hoạch, tập hợp lực lượng, và bắt cóc Helen ngay tại Sparta.
Sau đó họ ngồi đổ xí ngầu để chia phần.
Tôi xin nhắc lại một lần nữa để đằng ấy không bỏ qua chi tiết này: hai người đàn ông trưởng thành, được gọi là anh hùng, đã đổ xí ngầu để chia phần một đứa trẻ. Theseus thắng. Theseus giành được Helen. Cả hai người dường như không thấy có vấn đề gì với quy trình này.
Athens học được rằng bắt cóc con gái nhà người ta đều có giá phải trả
Helen bị đưa về Athens. Theseus làm những việc mà sử sách ghi lại bằng ngôn ngữ lịch sự nhất có thể. Rồi theo thời gian, như những gã tra nam đằng ấy đã quen thuộc, gã dần mất hứng thú với nàng. Nàng bị gửi đến ở với mẹ Theseus trong khi ông ta tiếp tục cuộc đời anh hùng của mình, thỉnh thoảng nhớ ra mình có một cô vợ nhỏ đang ngồi đâu đó trong cung điện.
Ở Sparta, vua Tyndareus và hoàng hậu Leda đau lòng nhưng lực bất tòng tâm trước sức mạnh của Athens. Tuy nhiên hai người anh ruột của Helen thì không chấp nhận ngồi yên.
Castor và Polydeuces, hay còn gọi là Dioscuri, là cặp song sinh nổi tiếng nhất thần thoại Hy Lạp. Castor là người thường nhưng giỏi thuần ngựa đến mức huyền thoại. Polydeuces là con của Zeus, có sức mạnh thần thánh và tài đấm bốc không ai địch nổi. Hai người anh “tính nóng như kem” khi biết em gái bị bắt cóc đã không mất thời gian vào việc ngoại giao hay đàm phán. Họ tập hợp quân đội, kéo thẳng lên Athens, và tấn công.
Athens không chuẩn bị cho kịch bản này. Theseus lúc đó đang bận đi xuống địa ngục cùng Pirithous để thực hiện cái kế hoạch bắt cóc Persephone mà tôi có nhắc ở trên. Vắng chủ nhà, quân Sparta vào lấy người, lấy thêm một số tù binh rồi rút về.
Helen được đưa về Sparta. Về với cha mẹ, với sự an toàn, với cuộc sống bình thường mà một đứa trẻ đáng được hưởng từ đầu mà không cần phải trải qua tất cả những điều vừa xảy ra.
Nhan sắc của Helen không phải phúc lành, và tuổi thơ của nàng đã chứng minh điều đó
Helen trở về Sparta. Nhưng không có gì thực sự kết thúc ở đây cả.
Nàng lớn lên. Nhan sắc lớn lên cùng nàng. Và thế giới xung quanh tiếp tục nhìn nàng như một thứ để tranh giành hơn là một người để lắng nghe. Vua Tyndareus, người cha nuôi không biết gì về nguồn gốc thật sự của con gái, bắt đầu đối mặt với một vấn đề mới hoàn toàn khác: cả thế giới muốn cưới Helen, và ông không biết phải làm gì với điều đó.
Nhưng đó là câu chuyện của bài tiếp theo, khi tôi kể về cái màn kén chồng hao tiền tốn của làm ngân khố Sparta thâm hụt nặng, lời thề của Odysseus, và cuộc hôn nhân vì tiền mà hậu quả của nó kéo cả thế giới Hy Lạp vào mười năm binh lửa.
Leave a Reply