Đằng ấy đã bao giờ cầm một ly Gin & Tonic trên tay mà không thực sự biết mình đang uống gì chưa? Rượu Gin là gì là câu hỏi mà nhiều người uống cocktail hàng tuần vẫn chưa có câu trả lời thỏa đáng. Bài viết này sẽ thay đổi điều đó, từ định nghĩa cơ bản đến cách chọn chai đầu tiên, cách pha chế, và lý do tại sao Gin lại là một trong những loại rượu thú vị nhất để khám phá.
1. Rượu Gin là gì?
Gin là loại rượu mạnh được chưng cất từ ngũ cốc lên men, hương vị đặc trưng bởi quả bách xù (juniper berries) cùng các loại thảo mộc khác, nồng độ cồn từ 37.5% đến 50%.
Khác với whisky hay cognac, Gin không cần ủ thùng gỗ và không có màu từ quá trình lão hóa. Thứ tạo ra tính cách của một chai Gin nằm hoàn toàn ở bộ thảo mộc mà người chưng cất lựa chọn. Vị the mát, hương thảo mộc nhiều tầng (layered) và độ cay nhẹ của quả bách xù là những gì đằng ấy sẽ nhận ra ngay từ lần đầu.
2. Nguồn gốc rượu Gin: tóm tắt dễ hiểu
Gin bắt nguồn từ Hà Lan thế kỷ 16 với tên gọi Genever, ban đầu được dùng như thuốc chữa bệnh. Người Anh mang nó về, đơn giản hóa công thức, hạ giá thành xuống mức ai cũng mua được, và biến nó thành thứ từng gần như kéo sập cả London vào thế kỷ 18. Đó là một câu chuyện đủ dài và đủ tối để kể riêng trong một bài khác: [London, 1743: Khi cả thành phố chọn chết trong men say].
3. Thành phần và quy trình sản xuất rượu Gin
Gin không phải loại rượu đơn giản, dù nó trông có vẻ vậy. Không có công thức cố định nào buộc người chưng cất phải tuân theo, ngoài một quy tắc duy nhất bất di bất dịch. Thứ tạo ra tính cách của từng chai Gin nằm ở quyết định của người đứng sau lò chưng cất, không phải ở một bảng công thức được truyền lại từ đời trước.
Rượu nền (base spirit)
Rượu nền của Gin thường được chưng cất từ ngũ cốc như lúa mạch, lúa mạch đen hoặc ngô, đạt nồng độ cồn rất cao (thường 96% ABV) trước khi đưa vào quy trình tiếp theo. Phần này quyết định thân vị (body) của rượu thành phẩm, dù hầu hết người uống không nhận ra sự khác biệt trực tiếp.
Quả bách xù (juniper berries): linh hồn bắt buộc
Đây là thành phần duy nhất mà pháp luật bắt buộc phải có trong một chai được gọi là Gin. Không có quả bách xù, không có Gin, chỉ đơn giản vậy thôi. Quả bách xù mang đến vị the mát đặc trưng, hương nhựa thông nhẹ và cái hương vị cốt lõi (backbone) mà tất cả các thảo mộc khác phải xoay quanh.
Thảo mộc phụ (botanicals): nơi tính cách được tạo ra
Ngoài quả bách xù, người chưng cất có thể dùng bất cứ thứ gì: hạt rau mùi, rễ cây bạch chỉ (angelica root), vỏ cam đắng, quế, hoa oải hương, dưa chuột, thậm chí trà xanh. Số lượng thảo mộc trong một công thức có thể dao động từ 4 đến hơn 30 loại. Tỷ lệ phối trộn chính xác là bí mật nghề nghiệp được giữ kín như bí mật quốc gia, và không ai ngoài nghệ nhân chưng cất (master distiller) biết con số thật.
Quy trình chưng cất (distillation)
Có hai phương pháp chính. Phương pháp thứ nhất là ngâm thảo mộc trực tiếp vào rượu nền rồi chưng cất toàn bộ hỗn hợp, cho ra hương vị đậm và tròn hơn. Phương pháp thứ hai là treo thảo mộc trong giỏ bên trên rượu nền để hơi rượu bay lên, đi qua giỏ thảo mộc và mang hương theo khi ngưng tụ lại, cho ra hương vị tinh tế và bay hơn. Bombay Sapphire dùng phương pháp thứ hai và đó là lý do hương của nó được mô tả là “nhẹ và sáng” hơn các dòng Gin truyền thống.
>> Đọc thêm các bài viết về chủ đề rượu mạnh, rượu nền trong pha chế tại đây
4. Các dòng rượu Gin phổ biến nhất hiện nay
Không phải mọi chai Gin đều giống nhau và đây chính xác là thứ làm Gin thú vị hơn hầu hết các loại rượu khác. Trước khi đằng ấy kết luận mình thích hay không thích Gin, hãy chắc chắn rằng đằng ấy biết mình đã uống dòng nào.
Genever (Gin Hà Lan)
Dòng gốc của toàn bộ thế giới Gin. Thân vị đậm đà và phức tạp hơn nhiều so với London Dry vì sử dụng malt wine (rượu mạch nha) làm nền, gần với whisky non hơn là Gin hiện đại. Uống Genever để hiểu Gin bắt đầu từ đâu trước khi người Anh can thiệp vào.
London Dry Gin
Dòng phổ biến nhất và cũng là thứ hầu hết người ta nghĩ đến khi nhắc đến Gin. Juniper nặng, hoàn toàn khô (không thêm đường sau khi chưng cất), hương vị tinh khiết và có độ phức tạp cao. Tanqueray và Bombay Sapphire là hai đại diện dễ tìm nhất. Nếu đằng ấy không thích London Dry Gin, đằng ấy có thể không thích Gin kinh điển, và đó là thông tin hữu ích để biết.
Plymouth Gin
Plymouth Gin là dòng Gin có chỉ dẫn địa lý (geographical indication) được bảo hộ, tức là nó chỉ được sản xuất tại duy nhất một nhà máy ở thành phố Plymouth, Anh. Ít khô hơn London Dry một chút, juniper nhẹ hơn và vị trái cây từ rễ cây địa phương đậm hơn, tạo ra một tính cách mềm mại và dễ tiếp cận hơn người anh em London của nó. Plymouth Gin từng là dòng Gin tiêu chuẩn của Hải quân Hoàng gia Anh, thứ được rót ra trên tàu chiến trước mỗi trận đánh. Nếu đằng ấy thấy London Dry hơi quá gắt để bắt đầu, Plymouth là bước đệm hợp lý trước khi quay lại.
Old Tom Gin
Dòng trung gian giữa London Dry và Genever, ngọt hơn một chút vì được thêm một lượng nhỏ đường sau chưng cất. Đây là dòng Gin phổ biến ở Anh thế kỷ 18 và 19, sau đó gần như biến mất rồi được hồi sinh bởi phong trào cocktail craft (thủ công). Thường được dùng để pha Tom Collins.
New Western Gin (Gin phong cách mới)
Dòng Gin của thế kỷ 21, nơi juniper bị đẩy xuống nền để nhường chỗ cho thảo mộc phụ. Hoa hồng, dưa chuột, oải hương, trà, citrus (họ cam quýt), thậm chí wasabi đều đã xuất hiện trong các công thức New Western. Hendrick’s là đại diện quen thuộc nhất. Đây cũng chính là dòng gây tranh cãi nhất trong cộng đồng người uống Gin nghiêm túc, vì có người cho rằng khi juniper không còn là linh hồn nữa thì thứ đó không còn xứng gọi là Gin.
5. Chọn chai Gin đầu tiên: đằng ấy thuộc kiểu người nào?
Sau khi đã có kiến thức kha khá để trả lời cho câu hỏi rượu Gin là gì, việc lựa chọn các sản phẩm Gin cũng là một điều khó khăn với những người mới “nhập môn”. Danh sách thương hiệu Gin có thể dài đến mức gây tê liệt quyết định. Tôi sẽ không làm đằng ấy lạc trong đó. Thay vào đó, hãy trả lời một câu hỏi đơn giản: đằng ấy muốn hiểu Gin, hay đằng ấy muốn thích Gin trước?
Bombay Sapphire dành cho người muốn bắt đầu từ một thứ cân bằng và dễ tiếp cận. Hương vị đủ phức tạp để thú vị, không đủ mạnh để gây sốc.
Tanqueray dành cho người muốn hiểu Gin kinh điển thực sự là gì. Juniper rõ, backbone mạnh, không che giấu bản chất của mình.
Hendrick’s dành cho người đã thử Gin rồi và cho rằng mình không thích vị the. Hoa hồng và dưa chuột làm nó trở thành một trải nghiệm hoàn toàn khác.
Roku Gin dành cho người đã quen với Gin và muốn khám phá xa hơn. Sáu loại thảo mộc Nhật Bản trong công thức tạo ra một tầng hương vị không giống bất cứ chai nào khác trên thị trường.
6. Cách uống rượu Gin đúng điệu
Gin là loại rượu linh hoạt bậc nhất trong thế giới đồ uống có cồn. Nó có thể đứng một mình, có thể biến mình thành nền cho cocktail phức tạp, và có thể làm cả hai đồng thời tốt. Nhưng trước khi đằng ấy pha chế bất cứ thứ gì, hãy thử uống thẳng một lần để biết mình đang làm việc với nguyên liệu gì.
Uống thẳng (neat) và uống với đá (on the rocks)
Rót Gin vào ly không có đá, để nhiệt độ phòng và uống chậm. Đây là cách duy nhất để thực sự nghe Gin nói chuyện, nghe thứ tự từng lớp hương xuất hiện từ khi rượu chạm lưỡi đến khi hậu vị (finish) tan hết. Nếu đằng ấy thấy nhàm chán khi uống Gin theo cách này thì đằng ấy chưa có chai Gin đủ tốt, hoặc chưa uống đủ chậm.
Gin & Tonic
Tỷ lệ chuẩn là 1 phần Gin và 2 đến 3 phần tonic water. Điều đằng ấy cần biết là không phải tonic nào cũng như nhau: tonic ngọt rẻ tiền sẽ phá hỏng một chai Gin tốt nhanh hơn đằng ấy nghĩ. Fever-Tree hoặc 1724 là hai lựa chọn đáng tin cậy. Đồ trang trí (garnish) không phải để cho đẹp: lát chanh vàng phù hợp với London Dry, dưa chuột phù hợp với Hendrick’s, hoa hồng khô phù hợp với Gin floral. Chọn sai garnish là bỏ phí một phần hương vị của ly rượu.
>> Xem thêm:
Dry Martini
Tỷ lệ truyền thống là 6 phần Gin và 1 phần vermouth khô (dry vermouth), khuấy với đá rồi lọc vào ly lạnh. Không lắc, không thêm nước cốt chanh, không thêm bất cứ thứ gì khác. Dry Martini là cocktail phân biệt người uống Gin nghiêm túc và người chỉ uống cho có, không phải vì nó khó pha mà vì nó không có chỗ để ẩn nấp. Gin dở thì Dry Martini cũng dở, đơn giản vậy thôi.
Negroni
Tỷ lệ 1:1:1 giữa Gin, Campari và vermouth ngọt (sweet vermouth). Khuấy với đá, rót ra ly đá lớn, thêm một lát vỏ cam. Negroni là cocktail của người thích vị đắng phức tạp và không ngại bị thách thức. Lần đầu uống thường không thích, lần thứ ba thường ghiền.
7. Câu hỏi thường gặp về rượu Gin
Rượu Gin để được bao lâu sau khi mở nắp? Gin không có hạn sử dụng cố định sau khi mở, nhưng hương vị sẽ bắt đầu giảm dần sau 1 đến 2 năm vì oxy tiếp xúc với rượu. Đậy nắp kín, để chỗ tối và mát. Đừng để cạnh cửa sổ có ánh sáng mặt trời trực tiếp.
Rượu Gin bao nhiêu độ? Gin tiêu chuẩn có nồng độ cồn từ 37.5% đến 50% ABV. Một số dòng Gin Navy Strength (độ hải quân) có thể đạt đến 57% ABV, đây là nồng độ lịch sử dùng trên tàu chiến Anh để đảm bảo thuốc súng vẫn bắt lửa được dù rượu bị đổ vào.
Gin và Vodka khác nhau ở điểm nào? Vodka là rượu trung tính, sản xuất để không có hương vị đặc trưng. Gin cũng bắt đầu từ rượu trung tính nhưng được ướp hương bởi thảo mộc trong quá trình chưng cất. Nói đơn giản: Vodka là tờ giấy trắng, Gin là tờ giấy đã có chữ.
Uống rượu Gin có nhiều calo không? Một phần Gin tiêu chuẩn 30ml có khoảng 65 đến 70 calo, không có carbohydrate (carbs). Vấn đề calo thường đến từ mixer (nước pha): tonic water có đường thêm vào đó từ 80 đến 100 calo nữa cho mỗi lon.
Gin có phải rượu thuốc không? Lịch sử có: Genever ban đầu được bào chế như thuốc trị bệnh thận và dạ dày trong thế kỷ 16. Nhưng đằng ấy đừng dùng lịch sử đó để biện minh cho số lượng ly đằng ấy uống tối qua.
Gin là loại rượu hiếm hoi mà đằng ấy có thể uống cả đời mà vẫn chưa thử hết. Hàng nghìn nhà chưng cất nhỏ trên khắp thế giới đang sản xuất Gin từ thảo mộc địa phương của họ, mỗi chai là một bản sắc của vùng đất nó được tạo ra. Đó không phải lý do để uống nhiều hơn. Đó là lý do để uống chậm hơn và chú ý hơn.
>> Xem thêm: Lady Triệu và Sông Cái – Hai chai Gin Made in Vietnam đáng thử
Leave a Reply