Mọi cuộc chiến tranh đều có một kẻ châm ngòi. Cuộc chiến thành Troy có hai: một gã hoàng tử trẻ không biết giữ mình, và một nữ thần sắc đẹp không biết giữ lời hứa đúng mực.
Paris và Aphrodite. Một người muốn có người đàn bà đẹp nhất thế gian. Một người đã hứa sẽ trao điều đó. Và cả hai đã không thèm nghĩ đến hậu quả dù chỉ một giây.
Để đăng quang ngôi hoa hậu, Aphrodite “đi cửa sau” với ban tổ chức
Trước khi nói về Helen, đằng ấy cần biết Paris đã làm gì để đến được cái ngày định mệnh đó.
Chuyện bắt đầu từ một bữa tiệc cưới trên đỉnh Olympus mà nữ thần bất hòa Eris không được mời. Eris tức giận, ném vào tiệc một quả táo vàng khắc chữ “dành cho người đẹp nhất”. Ba nữ thần lập tức tranh nhau: Héra (vợ của Zeus). Athena (nữ thần trí tuệ). Và Aphrodite (nữ thần sắc đẹp).
Zeus khôn ngoan không chịu làm trọng tài, vì dù chọn ai thì hai người còn lại cũng sẽ làm ông khổ đến cuối đời. Ông đẩy cái việc khó chịu đó cho Paris, hoàng tử thành Troy, với lý do chàng là người có con mắt thẩm mỹ tốt nhất trần gian.
Ba nữ thần lần lượt đến gặp Paris. Và lần lượt đút lót.
Héra hứa cho Paris quyền lực và một đế chế rộng lớn. Athena hứa cho trí tuệ và tài năng quân sự vô song. Aphrodite hứa cho người đàn bà đẹp nhất thế gian làm vợ.
Paris chọn Aphrodite. Ồ wao, đông tây kim cổ đều “anh hùng khó qua ải mỹ nhân”. Hay ở một khía cạnh hoa mỹ, ta có thể nhận xét: bất cứ thời điểm nào, con người cũng khao khát hướng về cái đẹp.
Đằng ấy có thể ngồi đây phán xét sự lựa chọn đó cả ngày, nhưng thực ra với một gã trai trẻ đang ở độ tuổi sung mãn nhất thì quyết định này không có gì khó hiểu. Quyền lực và trí tuệ là thứ cần thời gian để tận hưởng. Người đàn bà đẹp nhất thế gian thì cần ngay bây giờ.
Vấn đề là Aphrodite đã hứa mà không thèm đưa người dùng hướng dẫn sử dụng cũng như tác dụng phụ cần lưu ý. Người đàn bà đẹp nhất thế gian lúc đó là Helen. Helen đang có chồng. Chồng nàng là Menelaus, vua xứ Sparta, một người đàn ông có quân đội và có lời thề của vài chục anh hùng Hy Lạp sẵn sàng chiến đấu bảo vệ ông.
Aphrodite biết tất cả những điều này. Nhưng vì danh vọng, thôi thì cứ hứa đi.
Có vợ mà để phòng không, pha phòng thủ hớ hênh đắt giá nhất lịch sử của Menelaus
Paris lên đường đến Sparta với danh nghĩa sứ thần ngoại giao thành Troy. Menelaus tiếp đón chàng theo đúng lễ nghĩa hiếu khách mà người Hy Lạp coi trọng hơn hầu hết mọi thứ khác.
Rồi Menelaus nhận được tin phải đi Crete để giải quyết việc tang lễ của người thân. Ông ra đi, dặn vợ tiếp tục tiếp đón vị khách quý, và không nhìn lại.
| Xem thêm: Nguồn gốc và tuổi thơ sóng gió của Helen thành Troy Cuộc kén chồng hao tiền tốn của và lời thề sinh tử của Helen thành Troy |
Đây là lúc đằng ấy cần dừng lại và nhận xét rằng đây là quyết định tệ nhất mà một người chồng có thể đưa ra trong lịch sử. Không phải vì Menelaus thiếu thông minh, mà vì ông tin vào lễ nghĩa hiếu khách đến mức không nghĩ ai dám vi phạm nó. Ông không biết rằng vị khách của mình đang được một nữ thần hậu thuẫn phía sau, và nữ thần đó không có khái niệm về lễ nghĩa hiếu khách.
Aphrodite ra tay. Bằng cách nào thì sử sách không ghi chi tiết, nhưng kết quả thì rõ ràng: Paris và Helen ở lại với nhau trong cung điện Sparta, và khi Menelaus trở về thì cả hai đã biến mất cùng nhau, mang theo một phần không nhỏ kho báu hoàng gia Sparta.
Nàng bị bắt cóc hay tự nguyện ra đi, câu hỏi đó hai nghìn năm vẫn chưa có đáp án
Đây là điểm mà các sử gia và nhà thơ Hy Lạp tranh cãi nhau không ngừng, và thú thật tôi cũng không có câu trả lời dứt khoát.
Herodotus và Euripides cho rằng Helen bị Paris dùng vũ lực bắt cóc. Nàng là nạn nhân, bị đưa lên tàu mang về Troy trong khi Menelaus vắng nhà và không có ai bảo vệ nàng. Phiên bản này đặt toàn bộ trách nhiệm lên Paris và Aphrodite, và Helen chỉ là công cụ trong tay hai kẻ đó.
Homer và Apollodorus thì kể khác. Helen tự nguyện. Nàng nhìn thấy Paris, trẻ trung và đẹp trai hơn Menelaus nhiều, được Aphrodite thổi vào lòng một thứ cảm xúc mà nàng không cưỡng lại được, và nàng đã chủ động ra đi. Phiên bản này phức tạp hơn, vì nó đặt câu hỏi rằng nếu Aphrodite can thiệp vào cảm xúc của Helen thì nàng có thực sự tự nguyện không, hay chỉ là một người bị thần thánh điều khiển mà tưởng mình đang tự do lựa chọn.
Tôi nghiêng về phiên bản thứ hai, không phải vì tôi muốn đổ lỗi cho Helen mà vì nó thú vị hơn về mặt triết học. Một người bị ép buộc thì câu chuyện đơn giản. Một người bị thần thánh can thiệp vào tình cảm rồi nghĩ mình đang tự do thì câu chuyện đó đáng đọc hơn nhiều.
Lời thề năm xưa thức dậy và không ai có thể ngăn lại
Dù Helen ra đi tự nguyện hay bị bắt cóc, kết quả là như nhau: nàng không còn ở Sparta nữa.
Menelaus trở về, nhìn cung điện trống, nhìn kho báu vơi đi, và hiểu chuyện gì đã xảy ra. Ông không ngồi khóc. Ông đến gặp anh trai Agamemnon, vị vua quyền lực nhất Hy Lạp, và nhắc đến lời thề mà tất cả những người cầu hôn Helen năm xưa đã tuyên thề trước mặt nhau.
Lời thề đó, do Odysseus nghĩ ra trong một khoảnh khắc thiên tài, bây giờ phát huy tác dụng theo cách mà ngay cả Odysseus cũng không muốn. Vì Odysseus cũng đã thề. Và Odysseus bây giờ có vợ đẹp, có con nhỏ, có vương quốc yên ổn, và không có chút hứng thú nào với việc đi đánh nhau ở một thành phố xa lạ vì chuyện tình cảm của người khác.
Nhưng lời thề đã thề thì không rút lại được.
Agamemnon, người vốn đã muốn mở rộng ảnh hưởng của Hy Lạp về phía đông từ lâu, nắm lấy cơ hội. Ông tập hợp liên minh, kêu gọi các vị vua và anh hùng khắp Hy Lạp thực hiện lời thề. Từng người một, miễn cưỡng hay hào hứng, lên tàu.
Một nghìn con tàu rời bến. Mười năm chiến tranh bắt đầu.
Bài học hôm nay:
Với đằng ấy đang muốn làm trọng tài phân xử tranh chấp giữa những người quyền lực: học Zeus đi, đẩy việc đó cho người khác trước khi nó trở thành vấn đề của đằng ấy.
Về góc nhìn tiếp đón: đằng ấy có thể đến Paris chơi, nhưng tuyệt đối không thể mời 1 thằng Paris vào nhà. Với kinh nghiệm tình trường dày dặn và vẻ hào hoa lãng tử, nó sẽ cuỗm vợ của đằng ấy và phần lớn gia sản đằng ấy tích góp cả đời. Nhớ nhé, tuyệt đối không!
Leave a Reply