Hôm nay là Chủ Nhật. Tôi biết đằng ấy đang chuẩn bị cho mình một bữa tiệc, hoặc ít nhất là một chai vang ngon để xả hơi sau một tuần làm việc đầy đạo mạo và quy tắc. Tôi tin rằng với những người thích vang, ít nhiều cũng biết Dionysus (hay Bacchus trong thần thoại La Mã). Hẳn các đằng ấy nghĩ vị thần rượu vang và hội hè này như một gã béo tròn vui vẻ, má đỏ hây hây, đầu đội vòng nguyệt quế, suốt ngày chỉ biết ca hát và rót rượu cho thế gian như trong những bức tranh lâu đời hơn số tuổi cả nhà đằng ấy cộng lại?
Đó là một sự ngây thơ chết người.
Nếu đằng ấy nghĩ Dionysus chỉ là vị thần của những bữa nhậu nhẹt vui vẻ, thì đằng ấy chẳng hiểu gì về người Hy Lạp cổ đại. Với họ, Dionysus là vị thần đáng sợ bậc nhất. Hắn không chỉ mang đến niềm vui, hắn mang đến sự hủy diệt. Hắn là hiện thân của sự man dại và những bản năng gốc tăm tối nhất mà con người luôn cố che giấu.
Không chỉ là rượu, đó là dòng máu của sự điên loạn
Đừng nhầm lẫn tai hại. Dionysus không phải là một “cán bộ khuyến nông” hiền lành đi dạy dân cách trồng nho. Hắn là vị thần của nhựa sống. Thứ nhựa cây chảy cuồn cuộn trong thân gỗ, thứ máu nóng chảy rần rật trong huyết quản của con thú săn mồi, và thứ men say bùng nổ trong chum rượu – tất cả đều là hắn.
Trạng thái Ekstasis và sự tống khứ cái tôi đạo đức
Người Hy Lạp gọi trạng thái mà Dionysus mang lại là Ekstasis (Ecstasy). Dịch nôm na là “trạng thái đứng bên ngoài cơ thể mình”.
Khi đằng ấy uống ngụm rượu đầu tiên, đằng ấy thấy thư giãn. Nhưng khi đằng ấy uống đến mức say mềm, đằng ấy không còn là đằng ấy nữa. Cái “Tôi” đạo đức, chỉn chu hàng ngày bị đá văng ra ngoài cửa sổ. Một con người khác – hoang dại hơn, liều lĩnh hơn và tàn nhẫn hơn – chiếm lấy thể xác đằng ấy. Đó chính là lúc Dionysus nhập vào. Hắn là vị thần của sự giải phóng, nhưng là sự giải phóng đầy bạo lực, phá vỡ mọi xiềng xích của xã hội và lý trí.
Những bữa tiệc không có người phục vụ, chỉ có những kẻ xâu xé
Đằng ấy có biết về những nữ tín đồ của Dionysus không? Họ được gọi là các Maenads (những kẻ điên loạn). Trong thần thoại, khi Dionysus vẫy gọi, những người phụ nữ này sẽ bỏ lại khung cửi, bỏ lại chồng con để chạy vào rừng sâu. Ở đó, dưới ánh trăng và men rượu, họ nhảy múa điên cuồng và rơi vào trạng thái nhập đồng.
Nghi thức Sparagmos và ẩn dụ về sự thú tính
Đỉnh điểm của những bữa tiệc đó không phải là nâng ly chúc tụng hay thưởng thức canapé. Đó là nghi thức Sparagmos – xâu xé con mồi.
Những người phụ nữ ấy, trong cơn say máu của thần linh, sẽ dùng tay không để xé xác những con thú (đôi khi là cả con người) ra làm trăm mảnh và ăn thịt sống. Đó là ẩn dụ kinh hoàng nhất về bản chất của rượu: Nó có thể biến một người vợ hiền thục, một người mẹ dịu dàng thành một con thú khát máu không còn nhân tính. Dionysus đứng đó, mỉm cười nhìn đám tín đồ của mình trút bỏ lớp áo văn minh để trở về làm dã thú.
Tại sao người Hy Lạp vừa tôn sùng vừa khiếp sợ hắn?
Người Hy Lạp, những kẻ tôn sùng lý trí và trật tự (đại diện bởi thần Apollo), hiểu rằng cuộc sống không thể thiếu Dionysus. Nếu Apollo là ánh sáng, là kỷ luật, thì Dionysus là bóng tối, là hỗn mang. Cuộc sống nếu chỉ có luật lệ thì quá ngột ngạt. Con người cần rượu để xả van áp lực.
Nhưng họ sợ hắn đến tận xương tủy. Vì rượu là con dao hai lưỡi sắc bén nhất.
Một ly là thần dược giúp đằng ấy thăng hoa, sáng tạo và yêu đời. Nhưng ly tiếp theo có thể là liều thuốc độc đánh thức con quái vật đang ngủ say.
Dionysus không quan tâm đằng ấy là ai. Hắn ban phát sự khoái lạc và sự điên loạn một cách công bằng. Hắn có thể đưa đằng ấy lên đỉnh Olympus, nhưng cũng sẵn sàng dìm đằng ấy xuống bùn đen nhơ nhuốc chỉ trong một đêm trác táng.
Kết luận cho ngày chủ nhật
Hôm nay, khi đằng ấy khui chai rượu đó ra, hãy nhớ rằng đằng ấy đang thực hiện một giao kèo với vị thần nguy hiểm nhất. Đừng để Dionysus chiếm lấy tay lái. Vì khi con thú trong người đằng ấy thức dậy, đằng ấy sẽ không biết mình có thể làm những chuyện điên rồ gì đâu.
Leave a Reply