Bài trước tôi đã kể về hoàn cảnh xuất xứ của Helen – cô công chúa đẹp nhất lục địa. Nối tiếp sự kiện Helen trở về Sparta bình an. Chúng ta đến với bài hôm nay.
Chuyện là sau khi cởi khăn quàng đỏ để đeo huy hiệu đoàn thì Helen đã vượt ngưỡng xinh đẹp của người thường và tiệm cận với ngưỡng thần thánh. Ông bố hờ – vua cha Tyndareus bắt đầu mất ngủ. Không phải vì ổng lo cho “quả bom nổ chậm” trong nhà mà vì một vấn đề hành chính hoàn toàn khác: cả thế giới Hy Lạp muốn cưới nàng, và ngân khố Sparta thì không phải đáy biển.
Sparta vỡ ngân sách vì một cô gái quá đẹp
Đằng ấy cần biết một chi tiết thú vị về luật hôn nhân xứ Sparta thời bấy giờ: nhà gái phải trả tiền cho người đến coi mắt.
Nghe lạ tai nhưng đó là sự thật. Mỗi lần một vị anh hùng, một hoàng tử, một lãnh chúa nào đó lặn lội từ khắp nơi trên thế giới Hy Lạp đến Sparta để ngỏ lời cầu hôn Helen, vua Tyndareus phải móc hầu bao ra tiếp đãi. Và danh sách người cầu hôn thì dài đến mức nếu đặt tên họ lại thành một cuốn sách thì cuốn sách đó không có chỗ để đọc.
Có mặt trong danh sách:
- Là Odysseus, vua xứ Ithaca, nổi tiếng khôn ngoan đến mức được mệnh danh là người thông minh nhất Hy Lạp.
- Có Diomedes, một trong những chiến binh xuất sắc nhất thế hệ.
- Có Ajax lớn, to con nhất đám.
- Có Patroclus, người bạn thân thiết của Achilles.
- Có Menelaus, em trai của Agamemnon, vị vua quyền lực nhất Hy Lạp lúc bấy giờ.
- Và còn hàng chục ngàn cái tên khác: từ nổi bật đến tầm thường, nếu kể hết ra đây thì tôi e rằng đằng ấy nhấn ngay vào nút tắt trình duyệt
Vua Tyndareus tiếp đón từng người, ký phiếu chi từng đợt, và ngày càng xanh mặt hơn theo từng biển người tiến đến. Nhưng vấn đề tiền bạc chưa phải điều khiến ông mất ngủ nặng nhất.
Điều khiến ông mất ngủ nặng nhất là câu hỏi: chọn ai?
Chọn người này thì phật lòng người kia. Phật lòng một anh hùng Hy Lạp thì còn xử lý được. Phật lòng cùng lúc vài chục ngàn anh hùng Hy Lạp, mỗi người cầm đầu một đạo quân, thì Sparta sẽ biến thành chiến trường trước khi đám cưới kịp diễn ra.
Tyndareus nhìn danh sách cầu hôn, nhìn ngân khố, nhìn bản đồ quân sự, rồi nhìn lại con gái. Ông không biết phải làm gì, giờ mà cố đẻ thêm chục đứa con gái nữa thì sợ không kịp.
Odysseus xuất hiện với một sáng kiến đổi cả lịch sử
Trong số những người cầu hôn, Odysseus là người thực tế nhất. Ông biết mình không phải ứng cử viên sáng giá nhất trong đám, không giàu nhất, không đẹp trai nhất, không mạnh nhất. Nhưng ông thông minh nhất, và ông biết cách dùng điều đó.
Odysseus tìm đến Tyndareus, không phải để cầu hôn Helen mà để đề nghị một thỏa thuận. Đại ý: Tôi có cách giải quyết vấn đề của ngài. Đổi lại, ngài giúp tôi cưới Penelope, cháu gái của ngài.
Tyndareus đồng ý ngay lập tức, vì ông đang chới với và bất kỳ cái phao nào ném đến lúc này cũng đáng nắm lấy.
Sáng kiến của Odysseus đơn giản đến mức thiên tài: yêu cầu tất cả những người cầu hôn Helen tuyên thề trước khi biết ai được chọn. Nội dung lời thề gồm hai phần.
- Một là tôn trọng người được Helen chọn làm chồng, không gây hấn hay tranh giành.
- Hai là nếu Helen bị kẻ khác bắt đi hoặc cưỡng đoạt, tất cả những người đã thề phải tập hợp lại, cầm vũ khí, chiến đấu bảo vệ cặp đôi này đến cùng.
Lý do sáng kiến này hiệu quả: không ai muốn là người duy nhất từ chối thề trước mặt đám đông toàn anh hùng. Từ chối thề nghĩa là thừa nhận mình định làm điều gì đó không tốt sau khi bị loại. Không ai chịu mang cái tiếng đó.
Tất cả những người cầu hôn đặt tay lên và thề.
Không ai trong số họ, kể cả Odysseus, lường trước được rằng lời thề này sẽ kéo cả thế giới Hy Lạp vào một cuộc chiến mười năm chỉ vài năm sau đó.
Dù là công chúa thì chọn chồng cũng thực dụng như người thường
Lời thề xong xuôi, Tyndareus ngồi xuống và chọn.
Ông chọn Menelaus.
Không phải vì Menelaus đẹp trai nhất. Không phải vì chàng dũng cảm nhất hay thông minh nhất. Thực ra nếu xếp hạng theo bất kỳ tiêu chí nào liên quan đến nhan sắc hay trí tuệ thì Menelaus đứng khá thấp trong danh sách. Sử sách mô tả chàng là người có của cải nhưng ngoại hình xoàng và không được đánh giá cao về mặt mưu lược.
Tyndareus chọn Menelaus vì hai lý do hoàn toàn thực dụng.
Lý do thứ nhất là tiền. Menelaus giàu, và sau một thời gian dài chi tiền tiếp đón người cầu hôn, ngân khố Sparta cần được bổ sung gấp.
Lý do thứ hai là chính trị. Anh trai của Menelaus là Agamemnon, vị vua quyền lực nhất Hy Lạp, người đã cưới Clytemnestra, em gái của Helen. Menelaus lấy Helen nghĩa là hai gia đình gắn kết với nhau theo hai sợi dây hôn nhân cùng lúc. Với Tyndareus, đây là liên minh chính trị tốt nhất ông có thể tạo ra trong hoàn cảnh hiện tại.
Helen không được hỏi ý kiến. Đây là thế kỷ thứ mười hai trước Công nguyên và đó không phải cách vận hành của thế giới lúc bấy giờ.
Lễ cưới diễn ra. Helen về nhà chồng. Nàng sinh cho Menelaus vài người con, nổi bật nhất là cô con gái Hermione. Cuộc hôn nhân trôi qua không có gì đặc biệt để kể, theo kiểu truyện cổ tích là “hai người sống với nhau hạnh phúc mãi mãi”.
Lời thề năm xưa nằm im, chờ ngày được kích hoạt
Helen sống ở Sparta. Menelaus trị vì. Mọi thứ yên ổn theo kiểu bề mặt yên ổn.
Nhưng lời thề của những người cầu hôn năm xưa vẫn còn đó, không ai nhắc đến, không ai nghĩ đến, nằm im như một thùng thuốc nổ chờ mồi lửa.
Mồi lửa đó tên là Paris, hoàng tử thành Troy, và câu chuyện về cái ngày Menelaus mời gã về nghỉ nhà mình rồi bỏ đi chơi để vợ và khách ở nhà với nhau là bài thứ ba tôi sẽ kể. Đằng ấy chuẩn bị tinh thần đi, vì từ đó trở đi không còn gì có thể cứu vãn được nữa.
Leave a Reply